Απασχόληση


ΑΝΑΔΡΟΜΗ 

 

Οι Τσιγγάνοι ζουν πολλά χρόνια στο κοινωνικό περιθώριο. Όμως ως το τέλος του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, επειδή τα επαγγέλματα που ασκούσαν οι Τσιγγάνοι ως  πλανόδιοι έμποροι ή τεχνίτες   έπαιζαν  σημαντικό ρόλο στην οικονομία  και επειδή  η αγροτική παραγωγή είχε ανάγκη από εργατικά χέρια,  ήταν απαραίτητοι και κατά συνέπεια είχαν εξασφαλισμένη   εργασία και εισόδημα.

 

Οι αλλαγές που ακολούθησαν στην οικονομία,  διαμόρφωσαν ένα νέο πλαίσιο απασχόλησης   που   διαφοροποίησε  τη θέση των Τσιγγάνων:

 

Ο ρόλος και ο χώρος δράσης του πλανόδιου εμπόρου  περιορίστηκε αφού και στο πιο απομακρυσμένες περιοχές δημιουργήθηκαν  εμπορικές επιχειρήσεις.                  Η βιομηχανοποίηση έθεσε στο περιθώριο τα παραδοσιακά επαγγέλματα του Τσιγγάνου – τεχνίτη και  η συμμετοχή  Τσιγγάνων στις αγροτικές εργασίες  έγινε  δύσκολη,   καθώς αυξήθηκαν οι απαιτήσεις και σε αυτές.

 

ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΑΝΑΓΚΩΝ

 

Η σημερινή θέση των Τσιγγάνων στην Απασχόληση

 

Πλήρη στοιχεία για το πόσοι Τσιγγάνοι απασχολούνται και που δεν υπάρχουν. Οι εκτιμήσεις που ακολουθούν βασίζονται σε δειγματοληπτικές απογραφικές έρευνες  και μελέτες  του Δικτύου ROM και των μελών του καθώς επίσης  στην εμπειρία διαφόρων φορέων. Οι εκτιμήσεις αυτές αναφέρονται  στη θέση  των Τσιγγάνων  στην απασχόληση και  τα προβλήματά τους.

 

  1. Απασχολούμενοι στο εμπόριο

 

Οι  πιο πολλοί  Τσιγγάνοι , αυτό-απασχολούνται στον εμπορικό τομέα.

 

Από τους αυτό- απασχολούμενους  στον εμπορικό τομέα Τσιγγάνους,  ορισμένοι έχουν εμπορικές επιχειρήσεις –  κυρίως  στις περιοχές που ο βαθμός ένταξης είναι μεγαλύτερος όπως η Αγία Βαρβάρα.

Ένα μεγαλύτερο ποσοστό απασχολείται στο στάσιμο υπαίθριο εμπόριο  ενώ  η συντριπτική πλειοψηφία απασχολείται   με το  πλανόδιο (γυρολογικό)  εμπόριο.

 

Από τους πλανόδιους εμπόρους  οι πιο εύποροι εμπορεύονται  είδη που απαιτούν κάποιο αρχικό κεφάλαιο ( είδη προικός, ένδυσης κ.α)  ενώ οι υπόλοιποι  εμπορεύονται είδη  που δεν απαιτούν κεφάλαιο ( είδη μαναβικής, ανακύκλωσης παλιά αντικείμενα.

 

Προβλήματα υπάρχουν σε όλες τις περιπτώσεις  αλλά τα περισσότερα και οξύτερα  επικεντρώνονται   στο πλανόδιο και το στάσιμο υπαίθριο εμπόριο

 

Αυτά είναι  :

 

  • Η κρίση και κατά συνέπεια παρακμή του πλανόδιου εμπορίου που ασκούν οι Τσιγγάνοι  οι οποίοι καλούνται να ανταγωνιστούν  το οργανωμένο  εμπόριο  αλλά  και τον ανταγωνισμό  πλανόδιων εμπόρων  από άλλες  πληθυσμιακές ομάδες  που ίσως έχουν εξασφαλίσει καλύτερους όρους απασχόλησης σε αυτό

 

  • Το γεγονός ότι μόνο ένας μικρός αριθμός Τσιγγάνων από τους απασχολούμενους στο υπαίθριο στάσιμο  ή  πλανόδιο εμπόριο έχει άδεια  άσκησης επαγγέλματος ενώ οι περισσότεροι είναι  παράνομοι .

 

Είναι αναγκαίο  να  αναφερθούν οι πιθανοί λόγοι που οδηγούν στην παράνομη άσκηση πλανόδιου εμπορίου γιατί  η παράνομη άσκηση του επαγγέλματος είναι και μια  επιπλέον αιτία της κρίσης του.

 

Σε σχέση λοιπόν  με τις άδειες υπάρχει  ισχύουν τα εξής:

 

Από τους απασχολούμενους  στο στάσιμο υπαίθριο εμπόριο ορισμένοι έχουν άδεια μικροπωλητή και πουλούν εμπορεύματα σε λαϊκές πανηγύρια και παζάρια . Οι πιο πολλοί, όμως  δεν έχουν,  παρόλο που μπορούν να  την αποκτήσουν  εύκολα , αφού  οι σχετικές νομικές ρυθμίσεις τους ευνοούν και η έκδοσή της από τους Δήμους, είναι απλή. Η παράνομη απασχόληση στην περίπτωση του στάσιμου υπαίθριου εμπορίου,  κυρίως οφείλεται στην έλλειψη πληροφόρησης και κατά συνέπεια σε άγνοια της διαδικασίας έκδοσης  και  της ευκολίας της.

 

Η δυνατότητα άδειας για  πλανόδιο   εμπόριο, αντίθετα,  είναι πολύ μικρή.   Οι άδειες για πλανόδιο  εμπόριο  εκδίδονται από τις  Νομαρχίες,  έχουν  ισχύ στο χώρο  της ευθύνης τους  και χορηγούνται  κατά προτεραιότητα,  σε αναπήρους , τέκνα θυμάτων πολέμου  ή θυμάτων  ειρηνικής περιόδου και σε  πολυτέκνους της Νομαρχίας.

 

Επιπρόσθετα, σύμφωνα με το Νόμο 2323/95,  οι άδειες χορηγούνται αποκλειστικά για τα είδη που αναφέρονται σε αυτές  και  μόνο για να πωλούνται  σε χωριά και οικισμούς που δεν υπάρχει αντίστοιχο στεγασμένο εμπόριο.

 

Κατ΄ εξαίρεση,  ο Νόμος δίνει  άδεια πλανόδιου πωλητή στους  πωλητές λευκών ειδών, με τον όρο όμως ότι πριν την εφαρμογή του Νόμου  – δηλαδή  πριν το 1995 –  οι ενδιαφερόμενοι να  χρησιμοποιούσαν όχημα για την άσκηση της δραστηριότητάς τους,  χαρακτηριζόμενο από το Υπουργείο Οικονομικών  ως « κινητό κατάστημα » .

Αν  δεν υπήρχε  αυτός ο όρος,  η  εξαίρεση του Νόμου  θα μπορούσε να είναι ευνοϊκή για τους Τσιγγάνους,  γιατί  υπάρχουν πολλοί   Τσιγγάνοι πωλητές λευκών ειδών . Όμως οι Τσιγγάνοι που ήταν  κάτοχοι  αδειών  άσκησης πλανόδιου εμπορίου με αυτοκίνητο,   από το 1973 ως το 1995  που ίσχυσε ο  Νόμος,  ήταν  ελάχιστοι.

 

Τέλος,  αξίζει  να σχολιαστεί η εξής  αντίφαση: ενώ οι Νομαρχίες  δεν χορηγούν άδειες πλανόδιου εμπορίου αν δεν πληρούνται οι όροι που αναφέρθηκαν,  οι ΔΟΥ δίνουν στους πλανόδιους εμπόρους  άδεια  έναρξης  επιτηδεύματος  και  μάλιστα   ως σήμερα τους  φορολογούν  με βάση  αντικειμενικά κριτήρια.  Είναι  σαφείς οι οικονομικές επιπτώσεις στους πλανόδιους εμπόρους αλλά και η σύγχυση και η  αγανάχτηση  που προκαλεί αυτή η αντίφαση  που τους απομακρύνει πιο πολύ από τη νομιμότητα.

 

Οι αρχές που  εκδίδουν τις άδειες μικροπωλητών και πλανόδιων εμπόρων, οι όροι και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά εμπεριέχονται στο Νόμο 2323/95 (Φ.Ε.Κ. 145)  και στις υπουργικές αποφάσεις  ( Φ.Ε.Κ. 786 ) .

 

  1. Απασχολούμενοι με εξαρτημένη εργασία

 

Υπάρχει ένας περιορισμένος αριθμός Τσιγγάνων που  παρέχουν  εξαρτημένη εργασία στα χωριά ή στις πόλεις. Συνήθως αυτοί απασχολούνται ως εποχιακοί  εργάτες γης που βοηθούν στο μάζεμα λαχανικών και φρούτων ,  ως ανειδίκευτοι  εργάτες οικοδομών, μερικές φορές  ως ανειδίκευτοι εργάτες  δήμων , ως  αχθοφόροι  και γενικά σε θέσεις που δεν απαιτούν εξειδίκευση.  Απασχολούνται εποχιακά,  περιστασιακά με χαμηλές αποδοχές  και χωρίς να τους παρέχεται  πάντα  κοινωνική ασφάλιση.

 

Ειδικά για το θέμα της κοινωνικής ασφάλισης εκτιμάται  ότι   πολλές φορές οι ίδιοι οι Τσιγγάνοι δεν γνωρίζουν τα δικαιώματά τους  ή δεν  τολμούν να τα διεκδικήσουν φοβούμενοι  τον ανταγωνισμό των οικονομικών μεταναστών που  καταλαμβάνουν τη θέση τους  τόσο στις εργασίες της πόλης όσο και στις αγροτικές εργασίες. Επίσης  δεν γνωρίζουν τις διαδικασίες έκδοσης ασφαλιστικού βιβλιαρίου  ή να αδυνατούν  να τις διεκπεραιώσουν επειδή δεν έχουν τις γνώσεις και δεν είναι εξοικειωμένοι .

 

  1. Τεχνίτες , καλλιτέχνες, επιστήμονες και άλλες ειδικότητες 

 

Σε  μικρότερο ποσοστό καταγράφονται :

 

Τεχνίτες παραδοσιακών ειδικοτήτων ( σιδεράδες, χαλκουργοί, καλαθοπλέκτες κ.α ). Αριθμητικά  είναι λίγοι  και διαρκώς γίνονται  λιγότεροι  και  « φτωχότεροι »  καθώς τα επαγγέλματά τους φθίνουν.

 

Οργανοπαίχτες  και  τραγουδιστές. Επίσης είναι  αριθμητικά  λίγοι,  συνήθως  πλανόδιοι και χωρίς σταθερή απασχόληση.

 

Μερικοί  συλλέκτες παλαιών αντικειμένων

 

Τεχνίτες σύγχρονων ειδικοτήτων ( ηλεκτρολόγοι, υδραυλικοί, συντηρητές παλιών αντικειμένων κ.α ) και οι επιστήμονες . Είναι λιγότεροι από τους προηγούμενους  αλλά  αυξάνουν  καθώς  προχωρά η  κοινωνική ένταξη .

 

  1. Άνεργοι

 

Παλαιότερα  θεωρείτο μεγαλύτερο  πρόβλημα η ένταξη των Τσιγγάνων  στην τυπική αγορά εργασίας  και μικρότερο  η ανεργία  που το επίπεδό της ουσιαστικά ήταν χαμηλό. Όμως, επειδή τα επαγγέλματα  που ασκεί  σχεδόν το 80%  των  Τσιγγάνων φθίνουν και μάλιστα τα τελευταία χρόνια ραγδαία, αν και δεν  υπάρχουν επίσημα στοιχεία,  πρέπει να θεωρηθεί  βέβαιο ότι το ποσοστό των ανέργων Τσιγγάνων έχει αυξηθεί ανησυχητικά.

 

Πηγές πληροφόρησης για το ύψος της ανεργίας των Τσιγγάνων μπορεί να είναι η Υπηρεσία Κοινωνικής  Πρόνοιας  η οποία επιδοτεί ένα μεγάλο αριθμό άνεργων-άπορων Τσιγγάνων,  καθώς  επίσης   οι έρευνες και οι μελέτες διαφόρων φορέων.  Χαρακτηριστικά, η τελευταία δειγματοληπτική έρευνα του Δικτύου ROM κατέγραψε   ποσοστό  μακροχρόνιας ανεργίας  12% με δεδομένη την μεγάλη διακύμανση από περιοχή σε περιοχή την οποία δεν μπορεί η συγκεκριμένη έρευνα να καταδείξει.

 

(Δεν επιλέχθηκε ως πηγή πληροφόρησης ο ΟΑΕΔ και οι υπηρεσίες  του , γιατί οι Τσιγγάνοι  γνωρίζουν και  ενδιαφέρονται για τα επιδόματα της Κοινωνικής Πρόνοιας αλλά δεν γνωρίζουν  τα  οφέλη  της  εγγραφής  τους στον ΟΑΕΔ επομένως δεν την επιδιώκουν και κατά συνέπεια δεν εμφανίζονται στα αρχεία του ).

 

Η αντιμετώπιση της ανεργίας  και κυρίως  η πρόληψή της  έχει μπει σε προτεραιότητα ( γιατί ακόμα και οι Τσιγγάνοι που σήμερα απασχολούνται στην άτυπη αγορά εργασίας καταφέρνουν να συντηρηθούν, λόγω της φθίνουσας πορείας των επαγγελμάτων τους,  είναι εν δυνάμει άνεργοι).

 

 

Κύρια χαρακτηριστικά της απασχόλησης των Τσιγγάνων

 

Συνοψίζοντας,  κύρια χαρακτηριστικά της απασχόλησης των Τσιγγάνων  μπορούν να θεωρηθούν  :

 

  • Η αυτό-απασχόληση 
  • Η απασχόληση  έξω από την  τυπική αγορά εργασίας (παρανομία)
  • Η άσκηση επαγγελμάτων που, τουλάχιστον ως σήμερα, δεν προϋπόθεταν μόρφωση και επαγγελματική κατάρτιση, με ελάχιστες προοπτικές ανέλιξης και μονιμότητας
  • Η κινητικότητα
  • Η αστάθεια και κρίση
  • Η απουσία τους  ουσιαστικά  από το δημόσιο
  • Η παιδική εργασία

 

(δεν γίνεται αναλυτική  παρουσίαση του προβλήματος   της παιδικής εργασίας γιατί  αυτό  ταιριάζει   περισσότερο στις θεματικές Εκπαίδευσης και Πολιτισμού και λιγότερο της Απασχόλησης ) 

 

Και ως αποτέλεσμα αυτών :

 

  • Το αβέβαιο  και συνήθως  μικρό εισόδημα
  • Ο αποκλεισμός από κοινωνικές παροχές (κοινωνική ασφάλιση, παιδικούς σταθμούς, απολαβή ευνοϊκών ρυθμίσεων για δανειοδοτήσεις , στεγαστικά προνόμια κ.α)
  • Ο κοινωνικός αποκλεισμός και η περιθωριοποίηση

 

Πρέπει να τονιστεί ότι :

 

Η επιλογή της αυτό – απασχόλησης, η επιλογή  της   μετακίνησης,                        η  προσκόλληση  σε αυτά τα επαγγέλματα,  συνδέεται με τις  ευκαιρίες  που προσφέρει  στους  Τσιγγάνους  η  ευρύτερη κοινωνία  και  την  ικανότητα    των ίδιων να  τις  εκμεταλλευτούν.  Συνδέεται  με  την προσπάθεια που καταβάλλουν  να είναι  οικονομικά αυτοδύναμοι  και λιγότερο  εξαρτημένοι από εκείνους που τους απορρίπτουν.  Με την αίσθηση  ασφάλειας που δημιουργεί  η απασχόληση  με το αντικείμενο που  παραδοσιακά ασχολείται  η οικογένεια  και το γνωρίζει.   Συνδέεται ακόμα, με την ανάγκη να  είναι  όλη  η οικογένεια,  όλη η ομάδα ενωμένη .

 

 Πιθανά να υπάρχουν και άλλες εξηγήσεις αλλά σε καμιά περίπτωση οι επιλογές αυτές  δεν απορρέουν από τη  «φύση» των Τσιγγάνων.   Επομένως  η σημερινή  εικόνα τους  μπορεί να αλλάξει αν γίνουν τα αναγκαία βήματα από την Πολιτεία  και από τους ίδιους.

 

ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ

 

Βασική προϋπόθεση  για την ένταξη στην αγορά εργασίας και την υποστήριξη της απασχόλησης είναι ο σχεδιασμός και η υλοποίηση μιας ολοκληρωμένης πολιτικής παρέμβασης για τη λύση  όλων των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι Τσιγγάνοι στη χώρα μας.

 

Έχει διατυπωθεί και σε παλαιότερα κείμενα  ότι τα προβλήματα εγκατάστασης, κατοικίας, μόρφωσης, εργασίας, υγείας  και κοινωνικής ασφάλισης,  διαπλέκονται και αλληλεξαρτώνται. Κάθε ένα είναι γέννημα του κοινωνικού αποκλεισμού και  ταυτόχρονα γεννήτορας του. Είναι ένας κύκλος προβλημάτων που τους  εγκλωβίζει και τους απομονώνει  από τον υπόλοιπο πληθυσμό.

 

Η ανεργία  και  τα προβλήματα των απασχολούμενων Τσιγγάνων δεν μπορούν να μελετηθούν ούτε  να αντιμετωπιστούν  αποκομμένα από τα άλλα  προβλήματα  που έχει προκαλέσει ο κοινωνικός αποκλεισμός  που βιώνουν  σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής τους.

 

Επιπλέον, η καταπολέμηση των αντικειμενικών και υποκειμενικών συνθηκών, των αιτιών, των μηχανισμών που οδηγούν στον κοινωνικό αποκλεισμό  και η  διαμόρφωση εκείνων που προωθούν στην κοινωνική ένταξη,  απαιτούν   τη χάραξη μιας πολιτικής  σε βάθος χρόνου,  με  στόχους και μέτρα  που ανάλογα με τις απαιτήσεις της πορείας  ένταξης, διαρκώς ανανεώνονται τροποποιούνται,  αλλάζουν.

 

Επομένως,  η πολιτική για την Απασχόληση  πρέπει να είναι ενταγμένη σε μια ευρύτερη πολιτική ένταξης,  να είναι  μακρόπνοη,   εξελισσόμενη,  με  αλληλένδετους  στόχους  μακροπρόθεσμους,  μεσοπρόθεσμους και άμεσους.

 

Στη συνέχεια,  δίδονται συγκεκριμένες  προτάσεις , ταξινομημένες στις θεματικές ενότητες : Εκπαίδευση , Επαγγελματική Κατάρτιση, Ανάπτυξη της Επιχειρηματικότητας, Μισθωτή Εργασία.



ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ- ΕΜΠΛΕΚΟΜΕΝΟΙ ΦΟΡΕΙΣ

 

Προτάσεις για την Εκπαίδευση

 

Η αύξηση της προσβασιμότητας των Τσιγγάνων στην απασχόληση                   η  δυνατότητα να  έχουν « ίσες ευκαιρίες »  η ικανότητα τους ως εργατικό δυναμικό ικανό να ακολουθούν τις  εξελίξεις,  συνδέεται άρρηκτα, με τη μείωση των ανισοτήτων πρόσβασης  στο εκπαιδευτικό σύστημα,  την αύξηση της συμμετοχής τους  σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες καθώς επίσης με  την απόκτηση επαγγελματικής κατάρτισης και επαγγελματικής εμπειρίας.

 

Αυτό σημαίνει :

 

  • Διαμόρφωση όρων για συμμετοχή των Τσιγγάνων στην προσχολική εκπαίδευση

 

  • Διαμόρφωση όρων για συμμετοχή των Τσιγγάνων στο σχολείο και ολοκλήρωση  της εκπαίδευσής τους σε αυτό.

 

  • Υιοθέτηση μέτρων για τον τερματισμό της παιδικής εργασίας

 

Βασιζόμενοι στα παραπάνω θεωρούμε άμεσα και  αναγκαία:

 

  • Τη δημιουργία παιδικών σταθμών στους οικισμούς των Τσιγγάνων ή κοντά σε αυτούς. Την  παρακίνηση  της τσιγγάνικης οικογένειας για συμμετοχή των τσιγγανοπαίδων στη προσχολική εκπαίδευση.

 

  • Την εφαρμογή προγραμμάτων ενισχυτικής διδασκαλίας στα  σχολεία που έχουν μεγάλη συγκέντρωση Τσιγγάνων.

 

  • Την ίδρυση σχολείων δεύτερης ευκαιρίας στους Δήμους με μεγάλη συγκέντρωση πληθυσμού  με χαρακτηριστικό τον αποκλεισμό από  τον εκπαιδευτικό χώρο και τη μικρή συμμετοχή  σε αυτόν. Τέτοιοι είναι οι Δήμοι στα όρια των οποίων ζει μεγάλος αριθμός Τσιγγάνων.

 

Ας σημειωθεί ότι και από τους Τσιγγάνους που εντάσσονται στο  εκπαιδευτικό σύστημα,  οι περισσότεροι,  διακόπτουν τη φοίτηση τους  μετά το Δημοτικό  ή μετά την πρώτη ή  την δευτέρα Γυμνασίου.  Αυτοί οι Τσιγγάνοι,  αν και  έχουν καλύτερο μορφωτικό επίπεδο από την πλειοψηφία των Τσιγγάνων που είναι αναλφάβητοι,  δεν έχουν τη δυνατότητα να ενταχθούν σε προγράμματα  επαγγελματικής κατάρτισης,  γιατί δεν έχουν ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση.

 

  • Την αξιοποίηση του Προγράμματος Εκπαίδευσης Ενηλίκων  στις ίδιες περιοχές.

 

  • Την αξιοποίηση της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης για τους   ενήλικες Τσιγγάνους που  για λόγους αντικειμενικούς ( μετακίνηση)  ή υποκειμενικούς  δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν το σχολείο δεύτερης ευκαιρίας

 

  • Την υιοθέτηση και εφαρμογή, όπου απαιτείται, δοκιμασμένων υποστηρικτικών πολιτικών όπως  είναι:

 

 

  • Η χρησιμοποίηση ειδικευμένων συμβούλων με σκοπό  να βοηθήσουν το δάσκαλο να κατανοήσει την ομάδα των Τσιγγάνων και τον Τσιγγάνο μαθητή  να προσαρμοστεί  στον εκπαιδευτικό χώρο. Οι σύμβουλοι είναι δυνατό  – και ίσως καλύτερο-  να προέρχονται  από την κοινότητα των Τσιγγάνων.

 

  • Η ανάπτυξη ψυχοκοινωνικών υπηρεσιών και δραστηριοτήτων δημιουργικής απασχόλησης με στόχο γρήγορη, ομαλή  προσαρμογή των Τσιγγάνων στο σχολείο και  διαμόρφωση καλών διαπροσωπικών σχέσεων μεταξύ των παιδιών από διαφορετικές κοινωνικές πληθυσμιακές ομάδες ,  παιδιών και δασκάλων κλπ

 

  • Την εκστρατεία ευαισθητοποίησης για τον τερματισμό της παιδικής εργασίας και την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού

 

Τα μέτρα αυτά,  συμπληρώνουν τα αναφερόμενα στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Απασχόληση μέτρα επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών, παραγωγής  κατάλληλου εκπαιδευτικού υλικού κλπ. καθώς επίσης  τα αναφερόμενα στην ειδική εισήγηση του Δικτύου  για την Εκπαίδευση .

 

 

2. Προτάσεις για την Επαγγελματική κατάρτιση

 

Επειδή η ανεργία  έχει  διαρθρωτικό χαρακτήρα, έμφαση     πρέπει να δοθεί στον  επαγγελματικό προσανατολισμό και την επαγγελματική κατάρτιση.

 

Τα προγράμματα επαγγελματικού προσανατολισμού (επανα – προσανατολισμού)  και τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης  που αφορούν την πληθυσμιακή ομάδα των Τσιγγάνων,  για να είναι αποτελεσματικά,  πρέπει αφενός  να  ανταποκρίνονται στις ανάγκες τις αγοράς εργασίας, αφετέρου στις δυνατότητες της συγκεκριμένης πληθυσμιακής ομάδας.  Δηλαδή   πρέπει  να  στηρίζονται  :

 

  • Στη διαρκή μελέτη της αγοράς εργασίας  και των τάσεων της πανελλαδικά και τοπικά.

 

  • Στη διαρκή μελέτη της πληθυσμιακής ομάδας των Τσιγγάνων (πλήθος, ηλικίες ,  μορφωτικό επίπεδο  και  δεξιότητες , προοπτικές )

 

Η μελέτη της αγοράς εργασίας και των τάσεών της πανελλαδικά και τοπικά,    είναι κοινά αποδεκτό, ότι αποτελεί  προϋπόθεση για  τη χάραξη αντίστοιχων αναπτυξιακών πολιτών. Για τη μελέτη της πληθυσμιακής ομάδας των Τσιγγάνων, όπως και για κάθε άλλη ευάλωτη πληθυσμιακή ομάδα πρέπει να     υπάρχει ανάλογο ενδιαφέρον και πρόβλεψη από την Πολιτεία.

 

‘Άμεσα,  πρέπει να γνωστοποιηθούν και να αξιοποιηθούν από τους αρμόδιους  σχεδιασμού προγραμμάτων επαγγελματικού προσανατολισμού και κατάρτισης, τα στοιχεία του Δικτύου,  της Γ.Γ.Ε.Ε, της Π.Ο.Σ.Ε.Ρ και άλλων φορέων, όπως επίσης τα στοιχεία της πανελλαδικής δειγματοληπτικής απογραφής που πραγματοποίησε το Δίκτυο  και των Τεχνικών Δελτίων που διακινούνται από το Δίκτυο και το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε  στις Νομαρχίες, με σκοπό την αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης σε όλους τους τομείς και της καταγραφής των προτάσεών τους. Φυσικά,  πλήρη  στοιχεία θα υπάρξουν μετά την υλοποίηση της Γενικής Απογραφής των Τσιγγάνων που πρέπει να μπει σε προτεραιότητα, γιατί θα βοηθήσει  το σχεδιασμό  του συνόλου των δράσεων για την υποστήριξη των Τσιγγάνων μεταξύ αυτών και  αυτών για την υποστήριξη της απασχόλησης.

 

Παράλληλα με την απογραφή,  προτείνεται η διεξαγωγή έρευνας για τα εναλλακτικά πεδία απασχόλησης για τους Τσιγγάνους  από το ΕΚΚΕ ή άλλο φορέα  ερευνών / μελετών .

 

Ο επαγγελματικός προσανατολισμός (επανα-προσανατολισμός)  είναι σαφές ότι πρέπει  να  γίνεται από ειδικά καταρτισμένα στελέχη που μπορούν να κατανοούν τις ιδιαιτερότητες  των Τσιγγάνων,  να διερευνούν τις πραγματικές ανάγκες και  δυνατότητες τους , να παρακολουθούν την εξέλιξη και να τους προωθούν σε εναλλακτικά πεδία απασχόλησης– νέα επαγγέλματα – νέες ειδικεύσεις δεδομένου ότι η δια βίου κατάρτιση αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέσα  προώθησης στην απασχόληση  και  διασφάλισής της.

 

Για    την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση της Τσιγγάνικης κοινότητας, για  τον επαγγελματικό προσανατολισμό, για την παροχή εξατομικευμένης συμβουλευτικής, καθώς επίσης  για το σχεδιασμό των προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης  που ταιριάζουν στις δυνατότητες,  δεξιότητες και ενδιαφέροντα των Τσιγγάνων κάθε περιοχής,  μπορούν και θα είναι καλό  να αξιοποιηθούν τα Κέντρα Πληροφόρησης και Υποστήριξης Τσιγγάνων ( ή Κέντρα Ενημέρωσης Πολιτών) που λειτουργούν ή θα λειτουργήσουν σύντομα στους περισσότερους Δήμους.

 

Τα Κέντρα Πληροφόρησης και Υποστήριξης Τσιγγάνων έχουν καταξιωθεί και σήμερα στηρίζονται από την Πολιτεία. Το προσωπικό των Κέντρων Πληροφόρησης και Υποστήριξης Τσιγγάνων, συνήθως αποτελούν κοινωνικοί επιστήμονες, σύμβουλοι απασχόλησης και ενδιάμεσοι. Οι ενδιάμεσοι είναι Τσιγγάνοι με  καλό επίπεδο μόρφωσης που έχουν καταρτιστεί  για το ρόλο  αυτό. Εργάζονται στα Κέντρα Πληροφόρησης αλλά και σε πολλές άλλες υπηρεσίες με πολλά θετικά αποτελέσματα .

 

Χρήσιμη είναι επίσης η διασύνδεση του Εθνικού Παρατηρητηρίου για την Απασχόληση  με το Δίκτυο και τα Κέντρα Πληροφόρησης και Υποστήριξης Τσιγγάνων  ώστε να διευκολυνθεί  στη μελέτη προτάσεων θεματικών κατάρτισης. .

Ειδικότερα για τη συμμετοχή των Τσιγγάνων στα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης  είναι   αναγκαίο να διαμορφωθούν όροι που να διευκολύνουν τη συμμετοχή τους:

 

  • Στα προγράμματα αρχικής κατάρτισης που υλοποιούνται στα Τεχνικά Επαγγελματικά Εκπαιδευτήρια του ΟΑΕΔ και των Υπουργείων Εργασίας, Γεωργίας,  Ανάπτυξης,  Υγείας και Πρόνοιας και  ακόμα στα  Ινστιτούτα Επαγγελματικής Κατάρτισης του Υπουργείου Παιδείας και του ΟΑΕΔ ή άλλων δημοσίων φορέων.

 

  • Στα προγράμματα συνεχιζόμενης και εναλλασσόμενης συνεχιζόμενης κατάρτισης του ΟΑΕΔ

 

  • Στα προγράμματα κατάρτισης στα μεγάλα τεχνικά έργα και στα ταχύρυθμα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης που υλοποιούν τα ΚΕΚ

 

Συγκεκριμένα προτείνονται τα εξής :

 

  • Μελέτη της δυνατότητας προσωρινής διαμόρφωσης όρων συμμετοχής  που να ανταποκρίνονται στον τρόπο που ζουν και τις συνήθειες τους σήμερα (χαλαρή σχέση των Τσιγγάνων με το χρόνο, δυσκολία προσαρμογής σε ωράρια  και πρόγραμμα δουλειάς ).  Στο βαθμό που η κοινωνική ένταξη προχωρά , η διαφοροποίηση των  όρων  συμμετοχής θα χάνει την αξία της  επομένως πρέπει να  εξαλείφεται.

 

  • Καθιέρωση ποσοστού συμμετοχής Τσιγγάνων στα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης των φορέων που προαναφέρθηκαν και αύξηση του ορίου ηλικίας όπου προβλέπεται. (Όριο στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση είναι το 18ο ή 23ο έτος ηλικίας. Όμως οι περισσότεροι Τσιγγάνοι διακόπτουν την υποχρεωτική εκπαίδευση  και  την ολοκληρώσουν  μετά από χρόνια –  όταν αντιληφθούν την χρησιμότητά της- μέσα από τα σχολείου δεύτερης ευκαιρίας.  Επομένως οι Τσιγγάνοι που είναι απόφοιτοι τρίτης Γυμνασίου  συνήθως είναι μεγαλύτεροι ).

 

  • Υλοποίηση ευέλικτων κύκλων προκατάρτισης ( προσαρμογή των μεθόδων θεωρητικής κατάρτισης στις δυνατότητες και αδυναμίες των Τσιγγάνων)

 

  • Υλοποίηση προγραμμάτων προκατάρτισης στα Τεχνικά Επαγγελματικά Εκπαιδευτήρια, όπως ήδη υλοποιούνται από τον Ο.Α.Ε.Δ., για την ομαλή εισαγωγή τους σε αυτά.

 

 

 

  • Εφαρμογή του Δυϊκού Συστήματος (θεωρία και πρακτική άσκηση αμειβόμενη, με  ιατροφαρμακευτική κάλυψη) για τους σπουδαστές όλων των Τεχνικών Επαγγελματικών Εκπαιδευτηρίων.  Το μέτρο αυτό δεν ευνοεί μόνο τους Τσιγγάνους αλλά όλες τις ευπαθείς και οικονομικά αδύναμες κοινωνικές ομάδες.

 

  • Σε σχέση με την κατάρτιση πρέπει επίσης να επισημάνουμε ότι δεν είναι αποτελεσματική η οργάνωση σε κάθε περίπτωση  αμιγώς τσιγγάνικων  τμημάτων επαγγελματικής κατάρτισης  ή άλλων δραστηριοτήτων γιατί αυτή η τακτική  περισσότερο  ευνοεί  παρά καταπολεμά τις προκαταλήψεις, τις φοβίες και την κοινωνική  περιθωριοποίηση

 

Ειδικότερα για τις θεματικές επαγγελματικής κατάρτισης   γνωρίζοντας τα προβλήματα της απασχόλησης στην ομάδα των Τσιγγάνων (όπως σήμερα είναι και όπως αυτή  εξελίσσεται) ταυτόχρονα γνωρίζοντας τις δυνατότητες και τις δεξιότητες τους θεωρούμε χρήσιμο να ενταχθούν σε προγράμματα κατάρτισης:

  • Στο εμπόριο
  • Στον πρωτογενή τομέα
  • Στον πολιτιστικό τομέα
  • Σε μεγάλα τεχνικά έργα
  • Ενδιάμεσων (Mediators)

 

Για την κατανόηση της πρότασης επισημαίνεται ότι: Η συντριπτική πλειοψηφία των Τσιγγάνων έχει την εμπειρία της αυτό – απασχόλησης.  Ως ομάδα έχει αναπτύξει μοναδική δεξιότητα στην άσκηση του εμπορίου με το οποίο απασχολείται πολλές δεκαετίες. Από την άλλη υπενθυμίζεται ότι οι Τσιγγάνοι που σήμερα απασχολούνται με το πλανόδιο εμπόριο,  οι οποίοι αποτελούν και την πλειοψηφία των απασχολούμενων Τσιγγάνων ( 80%),  είναι εν δυνάμει άνεργοι καθώς το επάγγελμα τους φθίνει.

 

Είναι λοιπόν βέβαιο ότι η κατάρτιση στις σύγχρονες μορφές άσκησης εμπορίου, η συμβουλευτική και η υποστήριξη για τη δημιουργία μικρών εμπορικών επιχειρήσεων,  ταιριάζει και αξιοποιεί τις δεξιότητες και την εμπειρία της ομάδας  στο εμπόριο και μπορεί να προλάβει την έξαρση της ανεργίας.

 

Στον πρωτογενή τομέα οι Τσιγγάνοι απασχολούνται ως ανειδίκευτοι εργάτες γης.  Η εξέλιξη του τομέα, η έλλειψη ειδίκευσης και ο ανταγωνισμός άλλων πληθυσμιακών ομάδων (πχ Αλβανοί) έχει οδηγήσει πολλούς Τσιγγάνους – εργάτες γης στην ανεργία. Και στην περίπτωση αυτή μπορεί να αξιοποιηθεί η πολύχρονη παρουσία των Τσιγγάνων στις αγροτικές εργασίες και η τάση τους για αυτό – απασχόληση δίνοντας τους την ευκαιρία της κατάρτισης (Τεχνικά Επαγγελματικά Εκπαιδευτήρια του Υπουργείου Γεωργίας) και της δημιουργίας μικρών αγροτικών επιχειρήσεων.

Στον πολιτιστικό τομέα θεωρούμε ότι είναι γνωστές οι δεξιότητες των Τσιγγάνων σε διάφορα επαγγέλματα στην άσκηση των οποίων έχουν μεγάλη παράδοση (κατασκευή παραδοσιακών μουσικών οργάνων, παραδοσιακό ένδυμα, χαλκοπλαστική, αργυροχοϊα κ.α.)  Αυτές οι δεξιότητες μπορούν να αξιοποιηθούν,  σε εκσυγχρονισμένα  ανάλογα επαγγέλματα ( Συμβολή Σχολών μαθητείας του ΟΑΕΔ)

 

Στο τομέα των τεχνικών έργων δεν υπάρχει μεγάλη αντίστοιχη εμπειρία. Όμως είναι μια κατεύθυνση απασχόλησης που ταιριάζει στις δυνατότητές των Τσιγγάνων και τους αφορά άμεσα. Γιατί έχει ήδη σχεδιαστεί η υλοποίηση μεγάλων οικιστικών προγραμμάτων για την λύση του οικιστικού προβλήματος που αντιμετωπίζουν.

 

  1. Προτάσεις για την ανάπτυξη της επιχειρηματικότητας και την

     υποστήριξη των ήδη απασχολουμένων

 

Ίσες ευκαιρίες στο μέλλον  σημαίνει  « άνισες  ευκαιρίες » στο παρόν. Στις θέσεις του Δικτύου και της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Ελλήνων ROMA περιλαμβάνονται προτάσεις για ευνοϊκές νομοθετικές ρυθμίσεις.

 

Είναι σαφές ότι  οι ευνοϊκές ρυθμίσεις είναι απαραίτητες   για να δοθεί  διέξοδος σε προβλήματα που ο κοινωνικός αποκλεισμός χρόνων έχει δημιουργήσει, μεγεθύνει, οξύνει. Όμως αν δεν έχουν συγκεκριμένο στόχο  και  χρονικό  πλαίσιο εφαρμογής,  είναι πιθανό , να έχουν τελικά αρνητικό αποτέλεσμα. Μπορεί να επιφέρουν «επανάπαυση» να ενισχύσουν τις «εξαρτημένες συμπεριφορές»,  να αναπαράγουν τη διάκριση και την περιθωριοποίηση.

 

Συγκεκριμένα οι προτάσεις  για ευνοϊκές ρυθμίσεις αφορούν στο  πλανόδιο και στάσιμο εμπόριο και είναι:
 
  • Ρύθμιση της Νομοθεσίας ώστε να είναι δυνατή η νόμιμη άσκηση πλανόδιου εμπορίου: Χορήγηση άδεια πλανόδιου εμπορίου χωρίς τους γνωστούς περιορισμούς.

 

Η παραχώρηση της δυνατότητας άσκησης νόμιμου πλανόδιου εμπορίου στους Τσιγγάνους, δεν θα έχει  σοβαρές επιπτώσεις το στεγασμένο εμπόριο  γιατί δεν υφίσταται σοβαρό θέμα αθέμιτου ανταγωνισμού ( άλλωστε οι Τσιγγάνοι και σήμερα – παράνομα – διακινούν τα εμπορεύματά τους σε πόλεις με στεγασμένο αντίστοιχο εμπόριο).

 

 

 

 

 

Η χορήγηση άδειας θα δώσει την ευκαιρία νόμιμης  απασχόλησης σε ένα σημαντικό αριθμό ατόμων – επομένως ευνοεί γενικότερα την Οικονομία –  θα βάλει τέλος στις μηνύσεις και τα πρόστιμα που συσσωρεύονται και εκκρεμούν σε βάρος τους, θα βοηθήσει την κοινωνική ένταξη και τη βελτίωση της ζωής τους. Είναι φανερό ότι το «αντιστάθμισμα» των πιθανών επιπτώσεων στο στεγασμένο εμπόριο,  είναι πολύ μεγαλύτερο ( επιπτώσεις  πιθανότερο είναι να μην υπάρξουν)

 

  • Εφόσον έχουν κατατεθεί τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την έκδοση άδειας στάσιμου υπαίθριου εμπορίου και μέχρι τη χορήγηση της,  να έχει ισχύ  για τη συμμετοχή σε λαϊκές αγορές και πανηγύρια,   το πρωτόκολλο  κατάθεσης των δικαιολογητικών.

 

Ως κίνητρα για την  ένταξη  στην νόμιμη αγορά εργασίας προτείνονται  επίσης  φορολογικές και  ασφαλιστικές ελαφρύνσεις.

 

  • Εξαίρεση από τις φορολογικές υποχρεώσεις κατά την έναρξη επιτηδεύματος.

 

  • Φορολογικές ελαφρύνσεις για τα πρώτα πέντε χρόνια λειτουργίας της επιχείρησης. Χαμηλός συντελεστής τον πρώτο χρόνο με κλιμακωτή αύξηση μέσα στην πενταετία.

 

  • Εξαίρεση από τις οικονομικές υποχρεώσεις της εγγραφής στο Τ.Ε.Β.Ε. και ασφαλιστικές ελαφρύνσεις για  διάστημα 5 ετών. Μετά την λήξη αυτού του χρονικού διαστήματος  η ασφαλιστική εισφορά στο Τ.Ε.Β.Ε. να μεγαλώσει έτσι ώστε να  καλύψει το ποσό  των ελαφρύνσεων των προηγούμενων χρόνων.

 

Παράλληλα με τα παραπάνω, πρόταση  αποτελεί η παροχή  πληροφόρησης, συμβουλευτικής, κατάρτισης και τεχνικο-οικονομικής υποστήριξης  των Τσιγγάνων  Επιχειρηματιών.

 

 

Συγκεκριμένα :

 

  • Είναι αναγκαίος ο σχεδιασμός και υλοποίηση ειδικών προγραμμάτων πληροφόρησης συμβουλευτικής και τεχνικό – οικονομικής  υποστήριξης σε θέματα νομικά, φοροτεχνικά,  λογιστικά, διοίκησης,  οργάνωσης , ανάπτυξης  και προγραμμάτων .

 

  • Μπορεί να αξιοποιηθεί η εμπειρία το του προστατευμένου εργασιακού περιβάλλοντος  « θερμοκοιτίδα» που δοκιμάστηκε στην Κρήτη  ( επιχειρήσεις  που συστήθηκαν και λειτούργησαν με την καθοδήγηση  εξειδικευμένων συμβούλων ) και  σε επιχειρήσεις  Τσιγγάνων  στο πλαίσιο ανάλογων προγραμμάτων.

 

  • Επίσης προτείνεται η υποστήριξη της δημιουργίας Δικτύου εθελοντών συμβούλων απασχόλησης με συμμετοχή νομικών συμβούλων και αρμόδιων στελεχών από σχετικές υπηρεσίες. Ο ρόλος τους θα είναι υποστηρικτικός και θα υλοποιείται στο πλαίσιο λειτουργίας ανάλογων κέντρων  ( του Ο.Α.Ε.Δ., των Δήμων, των Τοπικών Συμφώνων Απασχόλησης κλπ)

 

Οι  προτάσεις σχετικά με την παροχή  πληροφόρησης, συμβουλευτικής, κατάρτισης και τεχνικο-οικονομικής υποστήριξης  γίνονται για τρεις λόγους :

 

α) Είναι δεδομένη η δυσκολία πρόσβασης των Τσιγγάνων στην πληροφόρηση,  επομένως δεν γνωρίζουν  και κατά συνέπεια δεν μπορούν να αξιοποιήσουν νόμους, παροχές και προγράμματα που τους αφορούν (εθνικά και ευρωπαϊκά)

 

β) Πρέπει και είναι καλό για την  Εθνική Οικονομία  να αξιοποιηθούν οι δεξιότητες τους στο εμπόριο ( οι Τσιγγάνοι  εισήγαγαν συστήματα  και μεθόδους που η υπόλοιπη αγορά ακολούθησε δεκαετίες αργότερα  όπως door to door , after sales service, άτυπες μορφές συνεταιρισμών κ.α).

 

γ) Πρέπει να υποστηριχθούν για  να αναπτύξουν επιχειρηματικότητα  στους  τομείς που έχουν γνώση, εμπειρία,  ταλέντο , προοπτική.  Να  τους ενθαρρύνουμε για να αναλάβουν δυναμικό ρόλο στην οικονομική και κοινωνική ζωή που θα αλλάξει το profile τους και θα προωθήσει την  υπόθεση της κοινωνικής ένταξης.

 

Τέτοια προγράμματα μπορούν να πραγματοποιήσουν και τα Τοπικά Σύμφωνα Απασχόλησης των οποίων στόχος μεταξύ άλλων είναι η υποστήριξη και η ανάπτυξη των επιχειρήσεων σε τοπικό επίπεδο.

 

  1. Προτάσεις για μεγαλύτερη συμμετοχή στη μισθωτή εργασία

 

  • Επιδότηση της απασχόλησης  ( Νέες Θέσεις Εργασίας )

 

Είναι συνείδηση όλων ότι η  πολιτική των παραδοσιακών  επιδομάτων ανακουφίζει προσωρινά αλλά δεν προσφέρει οριστική λύση.  Για το λόγο αυτό , σήμερα  έμφαση  δίνεται  στην επιδότηση της  εργασίας και όχι στην επιδότηση  της ανεργίας .

 

Σε αυτή την κατεύθυνση έχουν υλοποιηθεί προγράμματα επιχορήγησης εργοδοτών για την πρόσληψη ανέργων, μεταξύ των οποίων  και προγράμματα για την πρόσληψη Τσιγγάνων όπως  αυτά στα οποία συμμετείχαν  Τσιγγάνοι που ολοκλήρωσαν με επιτυχία  επαγγελματικές καταρτίσεις του Ε.Π. «Καταπολέμηση του Αποκλεισμού από την Αγορά Εργασίας » ,  ως το 1999.  Με βάση τα παραπάνω  είναι  αναγκαία:

 

  • Η χρηματοδότηση για τη διεύρυνση των προγραμμάτων επιδότησης της απασχόλησης Τσιγγάνων

 

  • Η αύξηση της επιδότησης σε  ποσό και διάρκεια.

 

  • Η παροχή πλήρους ασφάλισης

 

  • Η παροχή κινήτρων σε επιχειρηματίες για την πρόσληψη Τσιγγάνων

 

  • Για να παραμείνουν οι Τσιγγάνοι στην εργασία, να επεκταθούν τα συνοδευτικά υποστηρικτικά μέτρα για ένα διάστημα και σε αυτήν         με σκοπό την ευαισθητοποίηση του εργασιακού περιβάλλοντος, την εμψύχωση  και προσαρμογή των Τσιγγάνων σε αυτό.

 

  • Ευνοϊκές ρυθμίσεις για την εργασία στο δημόσιο

Καθορισμός ποσοστού επί των προσλήψεων στο Δημόσιο Τομέα.

Προσωρινή διευκόλυνση ως προς τα δικαιολογητικά

 

Μέχρι το 1955 το Κράτος θεωρούσε και  αντιμετώπιζε τους Τσιγγάνους ως άτομα «αγνώστου υπηκοότητας». Επομένως όχι μόνο δύσκολα μπορούν να αποκτήσουν τα προσόντα που απαιτούνται για να προσληφθούν στο Δημόσιο αλλά και τυπικά αυτό ήταν αδύνατο.

 

Οφείλουμε να «διορθώσουμε» την αδικία που έγινε σε βάρος τους και με την έννοια αυτή είναι λογική η αποδοχή ειδικών ευνοϊκών ρυθμίσεων για την πρόσληψη Τσιγγάνων στο Δημόσιο. Για το λόγο αυτό θεωρείται σωστό να καθοριστεί ένα ελάχιστο ποσοστό Τσιγγάνων  στις προσλήψεις του Δημόσιου Τομέα. Αλλά επειδή  είναι λίγοι οι Τσιγγάνοι που έχουν  ολοκληρώσει την υποχρεωτική εκπαίδευση, η εφαρμογή του προηγούμενου μέτρου δεν θα έχει ουσιαστικό αποτέλεσμα. Για το λόγο αυτό προτείνεται, στις προσλήψεις  σε θέση αυτής της κατηγορίας να εξαιρούνται οι Τσιγγάνοι από την υποχρέωση κατάθεσης  απολυτήριου Γυμνασίου.

 

Να είναι αρκετή αρχικά η βεβαίωση αποφοίτησης της δευτέρας γυμνασίου και μετά την πρόσληψη, οι  Τσιγγάνοι  που δεν είχαν τα προσόντα που απαιτήθηκαν από τον υπόλοιπο πληθυσμό, να  υποχρεώνονται να παρακολουθήσουν το σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας  για να αποκτήσουν τις γνώσεις και τον τίτλο σπουδών που απαιτεί η θέση μέσα σε ένα χρόνο. Εφόσον αυτό δεν γίνει δυνατό  μέσα στο συγκεκριμένο χρονικό όριο, θα απολύονται.

 

Για την κατανόηση του παραπάνω μέτρου θα πρέπει να ληφθούν υπόψη οι οικογενειακές – οικονομικές υποχρεώσεις των  Τσιγγάνων που συνήθως παντρεύονται σε νεαρή ηλικία επομένως πρακτικά δεν έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν το σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας χωρίς οικονομική στήριξη που στη συγκεκριμένη περίπτωση , αναλαμβάνει το Δημόσιο.

 

  • Ψυχοκοινωνική υποστήριξη της μισθωτής εργασίας

 

Οι υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης παρέχονται παράλληλα με την επαγγελματική κατάρτιση στο πλαίσιο υλοποίησης προγραμμάτων του Ε.Π. «Καταπολέμηση του Κοινωνικού Αποκλεισμού από την Αγορά Εργασίας» από τα Κέντρα Συνοδευτικών Υποστηρικτικών Υπηρεσιών. Οι υπηρεσίες αυτές συμβάλλουν στην προετοιμασία των κοινωνικά αποκλεισμένων ομάδων να ενταχθούν στην αγορά εργασίας. Με βάση την εκτίμηση των αναγκών αυτών των ομάδων , προτείνεται να  έχουν μεγαλύτερη διάρκεια. Συγκεκριμένα προτείνεται η παροχή τους και κατά τη διάρκεια της απασχόλησης για διάστημα ανάλογο του χρόνου επιδότησης.

 

Η παροχή ψυχοκοινωνικών υπηρεσιών κατά τη διάρκεια των πρώτων μηνών απασχόλησης θα είναι χρήσιμη : α) για το μισθωτό–Τσιγγάνο ώστε να προσαρμοστεί στο νέο για αυτόν μοντέλο εργασίας  και να αντεπεξέλθει στις απαιτήσεις του   και β)   για  να τον εργοδότη και τους άλλους εργαζόμενους που πρέπει επίσης, να κατανοήσουν τις ιδιαιτερότητές του και να τον στηρίξουν.

 

Φορείς παροχής ψυχοκοινωνικής υποστήριξης μπορούν να είναι τα ΚΠΑ, άλλες δομές απασχόλησης,  οι  Κοινωνικές Υπηρεσίες των Δήμων τα Κέντρα Πληροφόρησης και Υποστήριξης  Τσιγγάνων ( Πολιτών) ανάλογα σε κάθε περιοχή. Υπάρχει  εμπειρία από την παροχή ψυχοκοινωνικής υποστήριξης στη διάρκεια της εργασίας, σε άλλες κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες, και αυτή η εμπειρία,  μπορεί  με τις κατάλληλες προσαρμογές,  να αξιοποιηθεί  .

 

  1. Επέκταση του θεσμού των mediators στις δομές απασχόλησης

 

Η κατάρτιση Τσιγγάνων στο ρόλο του ενδιάμεσου  (mediator)  και η αξιοποίησή τους   σε διάφορες υπηρεσίες,  εκτιμάται ότι   ήταν  μια θετικότατη πρωτοβουλία. Οι Τσιγγάνοι ενδιάμεσοι  έχουν  μεγαλύτερη δυνατότητα  επαφής με τις  δύο κοινότητες  ( των Τσιγγάνων και την ευρύτερη )  και μπορούν να συμβάλλουν  αποτελεσματικά  στην πληροφόρηση,  ευαισθητοποίηση,  κινητοποίηση των δύο κοινοτήτων με σκοπό την κοινωνική ένταξη των Τσιγγάνων , την κοινωνική συνοχή  και κοινωνική ανάπτυξη.

 

Η   εμπειρία της  συμβολής των ενδιάμεσων  στην υπόθεση της κοινωνικής ένταξης  ( στην Ευρώπη αξιοποιούνται εδώ και χρόνια ) οδηγεί στην πρόταση αύξησης  του αριθμού  τους και των υπηρεσιών στις οποίες μπορούν να  εργαστούν.

 

Εκτός από το όφελος  που θα προκύψει από τη δράση τους, η αύξηση  καθαυτή του αριθμό τους αποτελεί μια θετική ενέργεια για την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων- μορφωμένων Τσιγγάνων .

 

Υπηρεσίες  που  θα είναι χρήσιμο να προσληφθούν ενδιάμεσοι Τσιγγάνοι ενδεικτικά είναι:

 

  • Τα Κέντρα Πληροφόρησης και Υποστήριξης Τσιγγάνων Πολιτών
  • Τα Γραφεία Ενημέρωσης Πολιτών που δημιουργούνται από το Υπουργείο Εσωτερικών Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης
  • Τα Κέντρα Νεότητας που  δημιουργεί η Γενική Γραμματεία Νέας Γενιάς
  • Οι υπηρεσίες πληροφόρησης και συμβουλευτικής του ΟΑΕΔ και στις Θυρίδες
  • Τα Γραφεία Ενημέρωσης Ανέργων και Επιχειρήσεων κ.α
  • Οι Δομές Υγείας

 

  1. Ευρωπαϊκά Προγράμματα

 

Η αξιοποίηση των προγραμμάτων του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου είναι  αυτονόητη. Όμως για να είναι αποτελεσματικά πρέπει να γίνουν αλλαγές  τόσο στο περιεχόμενο όσο και στον τρόπο υλοποίησης. Το σημαντικότερο  είναι τα προγράμματα αυτά να υπηρετούν την Εθνική Πολιτική Καταπολέμησης του Κοινωνικού Αποκλεισμού  και όχι να την προσδιορίζουν. Προϋπόθεση για την ορθολογική αξιοποίηση των ευρωπαϊκών προγραμμάτων στήριξης της απασχόλησης,  αποτελεί η ύπαρξη εθνικού σχεδίου  ανάπτυξης καθώς επίσης η ύπαρξη εθνικής πολιτικής καταπολέμησης του κοινωνικού αποκλεισμού και εξασφάλισης ίσων ευκαιριών  για όλους τους πολίτες.

 

Φορείς Υλοποίησης

 

Είναι  βέβαιο ότι η  εμπλοκή πολλών διαφορετικών δημόσιων και ιδιωτικών φορέων  στα προγράμματα   προώθησης  των Τσιγγάνων στην απασχόληση  είναι θετική,  γιατί εξασφαλίζει  πλούτο ιδεών και προτάσεων.  Όμως αν δεν έχουν κοινή φιλοσοφία και πολιτική για την κοινωνική ένταξη των Τσιγγάνων, η εμπλοκή αυτή  πιθανά να οδηγεί σε αποσπασματικές και αναποτελεσματικές δράσεις.  Ακόμη πρέπει να  τονιστεί ότι  ο σχεδιασμός και η υλοποίηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων από διάφορους φορείς , δεν δηλώνει  πάντα   ενδιαφέρον   για τους Τσιγγάνους  (π.χ. μπορεί  να στοχεύουν κυρίως στην επιχορήγηση)

 

Επομένως,  για να αποφευχθούν τυχόν άστοχες δράσεις και προβλήματα    πρέπει:

 

  • Οι φορείς  που υλοποιούν προγράμματα του ΕΚΤ να γνωρίζουν την εθνική πολιτική  κοινωνικής ένταξης των Τσιγγάνων  όπως αυτή έχει διαμορφωθεί από τη Διυπουργική Επιτροπή με τη σύμφωνη γνώμη του Πανελλαδικού Διαδημοτικού Δικτύου Υποστήριξης των Ελλήνων Τσιγγάνων και της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Ελλήνων ΡΟΜΑ.
  • Να υπάρχει ευρεία συμμετοχή των κοινωνικών εταίρων

 

Η φιλοσοφία και η πολιτική της κοινωνικής ένταξης  παρουσιάζονται συνήθως μέσα από την εγκύκλιο που θέτει το περιεχόμενο και τους όρους κατάθεσης κάθε προγράμματος.  Όμως,  η εμπειρία του παρελθόντος δείχνει ότι  αυτό   δεν είναι αρκετό για αυτό πρέπει:

 

  • Κατά τη διαδικασία ελέγχου των κατατεθειμένων  προτάσεων  από το Υπουργείο Εργασίας να εκτιμάται  το πιθανό  όφελος από την   υλοποίησή τους  από κάθε μία χωριστά και ως σύνολο ( κριτική αξιολόγηση).

 

Διακρατικότητα

 

  • Είναι αναγκαία η παρέμβαση του Υπουργείου Εργασίας ( μέσα από τους φορείς που έχει δημιουργήσει) για την  αναζήτηση και επιλογή των  διακρατικών εταίρων που ταιριάζουν  σε κάθε πρόγραμμα (παρεμφερείς οικονομικοκοινωνικές συνθήκες,  εμπειρία κ.α.)

 

  • Επίσης είναι χρήσιμη η αξιοποίηση της εμπειρίας των διακρατικών εταίρων   και κατά την  πρακτική άσκηση των εκπαιδευομένων. Ειδικά για  ορισμένα  επαγγέλματα πολιτιστικού – τουριστικού και κοινωνικού περιεχομένου,  η άσκηση πρακτικής σε ευρωπαϊκές πόλεις θα είναι ιδιαίτερα ωφέλιμη  για την   κατανόηση των σύγχρονων απαιτήσεων  και την ανάπτυξη ανάλογων  δεξιοτήτων . Το ίδιο ισχύει για τους ενδιάμεσους επειδή η Ευρώπη έχει μεγαλύτερη από τη δική μας εμπειρία

 

Συμμετέχοντες και όροι συμμετοχής

 

Είναι  σωστό τα προγράμματα να απευθύνονται σε όλες τις ευπαθείς ομάδες όπως προτείνει το Υπουργείο. Η συγκέντρωση μόνο Τσιγγάνων  , γενικότερα μελών μιας ευπαθούς πληθυσμιακής ομάδας, , μάλλον  εντείνει  αντί να μετριάζει το πρόβλημα της απομόνωσης και της περιθωριοποίησης.  Παρόλα αυτά η  εξασφάλιση συμμετοχής Τσιγγάνων  προϋποθέτει μελέτη και  εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών και μέτρων.

Στην ενότητα «επαγγελματική κατάρτιση» γίνεται ανάλυση  σχετικά με  τις θεματικές, κατάρτισης, το όριο ηλικίας, το ωράριο των μαθημάτων κ.λ.π.  Ιδιαίτερα  σε αυτά πρέπει να προσεχθούν :

 

  • Το ύψος του  εκπαιδευτικού επιδόματος και κυρίως ο χρόνος καταβολής γιατί η σημερινή εμπειρία δεν είναι  καλή . ‘Οχι γιατί  είναι  το εκπαιδευτικό επίδομα είναι κίνητρο συμμετοχής αλλά γιατί καλύπτει ανάγκες. Με δεδομένο το χαμηλό εισοδηματικό επίπεδο και  τον κατεστημένο τρόπο ζωής ( δημιουργία οικογένειας σε μικρή ηλικία)  είναι πολύ σημαντικό βήμα για ένα Τσιγγάνο  η επιλογή συμμετοχής σε ένα πρόγραμμα κατάρτισης .

 

  • Η ανάγκη διάθεσης ωρών τόσων όσων πραγματικά χρειάζονται για την κατάρτιση  στο αντικείμενο που έχει επιλεγεί ( διαφορετικά το πρόγραμμα είναι απλό μέσο ενίσχυσης του εισοδήματος των ανέργων ) η πιστοποίηση των γνώσεων,  η σύνδεση κατάρτισης με την πρακτική,   η παράταση  των ΣΥΥ κατά τον πρώτο χρόνο άσκησης του νέου επαγγέλματος,

 

Δομές και προϊόντα

 

Ως σήμερα από τα προγράμματα της πρωτοβουλίας «Απασχόληση» προέκυψαν δομές υποστήριξης της Απασχόλησης  για Τσιγγάνους, Παλιννοστούντες, Γυναίκες κ.α. Η εμπειρία δείχνει ότι δεν ωφελεί οι δομές που δημιουργούνται  να απευθύνονται μόνο σε μια ομάδα -στόχο . Είναι καλύτερο και  όχι μόνο για λόγους οικονομίας ,   να δημιουργείται  μια δομή υποστήριξης της απασχόλησης για όλους τους πολίτες στην οποία να εργάζονται σύμβουλοι με εξειδίκευση στις ιδιαίτερες ανάγκες και δυνατότητες κάθε ομάδας στόχου.  Ως Δίκτυο τέτοιες δομές προωθούμε. (πολλά Κέντρα Πληροφόρησης και Υποστήριξης Τσιγγάνων  σήμερα ονομάζονται και λειτουργούν ως Κέντρα Πληροφόρησης Πολιτών).

 

Γενικότερα  σε σχέση με τις δομές και τα προϊόντα που παράγονται στο πλαίσιο  ευρωπαϊκών προγραμμάτων, είναι αναγκαία η παρέμβαση του Υπουργείου Εργασίας  τόσο πριν την υλοποίηση τους  όσο και μετά από αυτή.

 

Πριν την υλοποίηση,  παρέμβαση  με την έννοια της έγκρισης προγραμμάτων που περιλαμβάνουν δομές και προϊόντα πραγματικά  χρήσιμα. Μετά την υλοποίηση παρέμβαση με σκοπό την  αξιοποίηση πανελλαδικά των εμπειριών που αποκτήθηκαν στον τομέα αυτό.

 

Το Δίκτυο ROM  όντας μέλος του Διεθνούς Δικτύου Υποστήριξης Τσιγγάνων και  Travelers με τα 53 Δήμους  μέλη, μπορεί  και προτείνεται να βοηθήσει  στην αξιολόγηση  δομών και προϊόντων που αφορούν στους Τσιγγάνους, στην αξιοποίηση τους και στη διάχυση πληροφοριών.

 

  1. Προετοιμασία στελεχών- Δικτύωση

 

Σε πολλά σημεία της παρούσας εισήγησης γίνεται αναφορά έμμεσα ή άμεσα σε στελέχη διαφόρων υπηρεσιών δημοσίων και μη,  Τσιγγάνων και μη Τσιγγάνων.  Είναι σαφές ότι απαιτείται  προετοιμασία,  αυτών  των στελεχών που εμπλέκονται   στην υλοποίηση των προτάσεων δεδομένου ότι η επιτυχία τους εξαρτάται και από τη δική τους συμβολή.

 

Για το σκοπό αυτό είναι χρήσιμα μέσα:

 

  • Η διαρκής πληροφόρηση και επιμόρφωσή τους ( έχει σημασία όχι μόνο το τι και γιατί  γίνεται αλλά και το από ποιόν και πως)

 

  • Η δημιουργία δικτύου στελεχών που παρέχουν υπηρεσίες σε τσιγγάνους (πληροφόρησης, επαγγελματικής συμβουλευτικής, ψυχοκοινωνικής υποστήριξης κ.α) με σκοπό την ανταλλαγή εμπειριών και ιδεών. Η διεξαγωγή  ομάδων εργασίας , ημερίδων  κ.α

 

  • Η προετοιμασία ειδικών εκπαιδευτικών διαγνωστικών εργαλείων (για την ανάλυση βιωμάτων, δραστηριοτήτων, ενδιαφερόντων, άτυπων προσόντων, εκπαιδευτικών αναγκών), εκπαιδευτικών εργαλείων αναβάθμισης δεξιοτήτων κλπ , για Τσιγγάνους  με την ευθύνη  κατάλληλων φορέων (κυρίως  Πανεπιστήμια)

 

Τα μέτρα που αναλύθηκαν έχουν ένα κόστος που δεν είναι εύκολο να υπολογιστεί αλλά έχουν πολύ μεγαλύτερο όφελος για την ελληνική κοινωνία. Για το λόγο αυτό πρέπει  να τολμήσουμε και   να ενισχύσουμε και τους  ίδιους τους Τσιγγάνους  αναδεικνύοντας και στηρίζοντας τις προσπάθειες τους για οργάνωση , συνδικαλιστική έκφραση και δράση με σκοπό να αναλάβουν  πρωταγωνιστικό ρόλο στην διεκδίκηση λύσεων για τα προβλήματά τους.-

 

 

FACEBOOK FEED


Πάρα πολύ χρήσιμο, και κυρίως, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση!!! ...

Do you want to learn more about human rights in global education? Apply now to our e-learning courses! 📚 ✏️ Free of charge, these courses are designed for educators from both formal and non-formal systems, policymakers and media professionals. More info here: www.nscentre.org

View on Facebook

ΓΥΦΤΟΙ ... ΜΑΪΜΟΥ, Μέρος ΙΙ

ΤΕΛΙΚΑ... ΑΚΥΡΩΝΟΝΤΑΙ!!!

Θυμάστε την ανάρτηση για τους "Imitation - Fake" Γύφτους;
Είχαμε δίκιο και τώρα σιγά - σιγά, ο ΑΣΕΠ μέσω της αποδοχής της διαδικασίας σύστασης επιτροπής που αποφαίνεται για την αυθεντικότητα της "Γυφτιάς" κάποιων, κατάφερε να αποκαταστήσει τις αδικίες που είχαν γίνει, ακυρώνοντας τις προσλήψεις των "Ψεύτικων" και κυρώνοντας την πρόσληψη στα διευρυμένα Κέντρα κοινότητας, μόνο αυθεντικών - "Original" Τσιγγάνων.
Τελικά, ήταν πολύ περισσότεροι απότι αρχικά νομίζαμε οι Δημοτικοί "Άρχοντες" που θεώρησαν ότι θα μπορούσαν να "βολέψουν" τον εκλεκτό/ή τους, έστω κι αν τον βάφτιζαν Γύφτο...

Δυστυχώς όμως, τα σχέδια τους χάλασαν...
Ακόμη και σήμερα, υπάρχουν κάποιοι που παρά το ότι έχουν υποβληθεί οι καταγγελίες, έχει εκδοθεί απόφαση του ΑΣΕΠ για σύγκληση της επιτροπής αλλά έχει εκδοθεί και απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, εκείνοι συνεχίζουν να .... σφυρίζουν αδιάφορα, όπως λέμε ... "Κάτι τρέχει στα Γύφτικα"...

Κρίμα... Λυπάμαι τους ανθρώπους που και τη δουλειά που νόμισαν ότι "έπιασαν" θα χάσουν, και τα όποια χρήματα έχουν εισπράξει θα τα αποδώσουν έντοκα, και θα διωχθούν για υποβολή ψευδών δικαιολογητικών, αλλά κυρίως, σκεφτείτε το μέγεθος του διασυρμού στην κάθε τοπική κοινωνία, όταν μαθευτεί ότι ηπρόσληψή τους δεν ακυρώθηκε επειδή προσκόμισαν πλαστό πτυχίο επιστήμονα, αλλά διώχθηκαν από το Δημόσιο, επειδή .... παρίσταναν τους Γύφτους!!!!

Αν όμως κάποιος θέλει να περιγράψει επακριβώς την κατάσταση, μπορεί να αναφέρει ότι:
"Τελικά στις θέσεις των διευρυμένων κέντρων κοινότητας θα προσληφθούν μόνο Τσιγγάνοι, αφού αποκαλύφθηκε και αποκαταστάθηκε η Γυφτιά που επιχειρήθηκε"...

Εύχομαι να μη χρειαστεί, αλλά αν.... θα επανέλθουμε !!!
...

View on Facebook

GALLERY